Koffietafelwijsheid
Er is een moment in mijn leven geweest dat ik even dacht dat ik het doorhad: het leven, het universum en alles er omheen. Het gedrag van mensen was allemaal verklaarbaar en te herleiden naar hun opvoeding. Voor elke vraag was er een antwoord te vinden. En problemen waren er om opgelost te worden. Desgevraagd konden mensen mij hun dilemma voorleggen en ik zou ze in al mijn wijsheid voorzien van een kundig antwoord. Wat was ik toen dom zeg.
Luisteren en niet veel zeggen
Gelukkig bleef ik niet lang hangen in die fase. Ik zag al snel in dat ik mensen en hun problemen serieus moest nemen. Ik leerde dat het soms beter is om te luisteren en niet te veel te zeggen, omdat het onmogelijk is om het complete leven te doorzien, omdat het onmogelijk is om het complete leven te doorleven. Je kunnen inleven is een prachtige eigenschap, willen meeleven met een ander is erg nobel, maar echt voelen en begrijpen wat iemand meemaakt, daarvoor zul je een ervaringsdeskundige moeten zijn. Pas als je zelf in dezelfde shit zit als een ander, heb je recht van spreken.
Roddeltantes
Helaas zijn er nog volop mensen die denken iedereen te kunnen voorzien van een gepast antwoord. Ze hanteren daarbij clichéwijsheid, door mij ook wel eens koffietafelwijsheid genoemd, omdat dat soort praatjes in mijn beleving veelal worden gebezigd door tantes die bij elkaar op de koffie komen. Eerst wordt er kritiek geuit in de vorm van een roddel en dan wordt de kant-en-klaar-oplossing gepresenteerd, met zo’n vanzelfsprekendheid dat het maar gek is dat de stakkers er zelf niet aan denken. De volgende generatie zit onder tafel te luisteren en neemt als sponsjes de koffietafelwijsheid in zich op.
Goed voor de longetjes
Elke ouder herkent zich ongetwijfeld in het volgende scenario: je hebt een feestje bij vrienden die zelf nog geen kinderen hebben. Het wordt laat, maar je hebt erop gerekend en zet het campingbedje op. Wanneer je kind boven ligt en jij zelf weer beneden bent, slaat de babyfoon al aan. En dan komt: ‘Ach, laat toch lekker huilen. Dat is goed voor de longetjes.’ Dat wordt dan gezegd door iemand die geen kinderen heeft. ‘Wanneer ze moe zijn gaan ze vanzelf slapen.’ Wanneer je dan toch twee of drie keer terug naar boven loopt, om die volle luier te verwisselen, of om dat boertje dat vastzit even los te kloppen, dan weet je gewoon dat ze beneden afkeurend met hun hoofden zitten te schudden.
Kasplantje
Goedbedoelde lompe opmerkingen, sommige mensen grossieren erin. Dat kindje dat zo ziek is, ach, het kan altijd erger en tegenwoordig kunnen ze zoveel hè, met de huidige stand van de medische techniek. Over die tante met een voorbijgaande beroerte: nou, ik zou geen kasplantje willen wezen hoor, dan ga ik nog liever meteen dood. Over dat neefje dat net uit de kast is gekomen: ach, als ze maar gelukkig zijn. Er blijven mensen die altijd een antwoord klaar hebben, zonder dat ze weten waar ze het eigenlijk over hebben. Wijsheid van horen zeggen. Het liefst zou ik ze willen confronteren met hun kortzichtigheid. Maar durf eens uit je slof te schieten, dan vindt iedereen dat onbegrijpelijk.
Uitzonderingen
Want blijkbaar accepteren we het met zijn allen maar. Sommige mensen voelen zich ertoe gedwongen ernaar te leven, die draaien het volume van de babyfoon maar weg, omdat ze denken dat het zo hoort, dat kinderen inderdaad sterke longetjes krijgen van het huilen. Je weet als ouder van een kind toch zelf het beste wat jouw kind nodig heeft. Wijsheid zit niet in het ophoesten van clichés, maar in het erkennen dat er altijd uitzonderingen zullen zijn. (Verdorie. Heb ik het eind van deze blog bereikt, gooi ik er toch nog zelf een koffietafelwijsheid uit.)